Leraar in Onderzoek

Het project 'Leraar in Onderzoek' wordt financieel mogelijk gemaakt door de 'Stichting Fundamenteel Onderzoek der Materie' (FOM) en de 'Netherlands Organisation for Scientific Research' (NWO). Ieder jaar worden ook een aantal posities uit andere middelen gefinancierd.

Internationaal gezien heeft Nederland in de na- tuurwetenschappen een uitstekende reputatie. De sterke positie van het Nederlandse onder- zoek in deze discipline kan echter nog worden versterkt. Bijvoorbeeld: de instroom van studenten wordt nog steeds gedomineerd door mannen (84%!). Dit zou kunnen worden ver- oorzaakt door vooroordelen die op een middel- bare school wat betreft deze studie of gerela- teerde beroepen heersen. Maar ook (het vermeende gebrek aan?) de maatschappelijke relevantie die hiervan uitgaat of de glamour van het beroep. Docenten die bekend zijn met het klimaat aan universiteit of wetenschappelijke instelling, en in het bijzonder met het (funda- menteel) onderzoek zijn noodzakelijk om deze vooroordelen met argumenten te bestrijden.

Het huidige door NWO ondersteunde (en eerder door o.a. FOM gefinancierde) programma 'Leraar in Onderzoek' (LiO) stelt HAVO/VWO docenten natuurkunde in de gelegenheid om hun ervaring in een wetenschappelijke instelling te hernieuwen, en een jaar lang, 1 dag in de week, onderzoek uit te voeren bij een aan FOM gelieerde wetenschappelijke instelling (zie bijv. brochure van de STEM academie). Op deze wijze komen docenten uit het voorgezet middelbaar onderwijs een jaar lang in nauw contact met de academia, nemen nader kennis van de huidige wetenschappelijke wijze van werken, ontwikkelen hun eigen onderzoeksvaardigheden en zullen hierdoor waarschijnlijk bewust en onbewust enthousiasme voor een universitaire studie natuurkunde aan scholieren weten over te brengen. Het onderzoek richt zich, naast een aantal didactische aspecten, vooral op het oplossen van hedendaagse natuurwetenschappelijke vraagstukken.

Docenten worden bij instituten ingezet die een leidende positie innemen binnen de experimentele (astro)deeltjes fysica in Nederland: het Kernfysische Versneller Instituut (KVI – Universiteit Groningen), de Radboud Universiteit Nijmegen en het Nikhef in Amsterdam. Vragen uit de astrodeeltjesfysica zoals:

  • Wat is donkere energie?
  • Waar bestaat donkere materie uit?
  • Wat is kosmische straling en waar komt deze vandaan?
  • Wat is het mechanisme dat kosmische deeltjes ultra-hoge energie geeft?
  • Hoe is de grootschalige structuur van het heelal ontstaan?

zijn voor zowel de onderzoeker als een groot publiek aansprekend. Een experiment als HiSPARC (High School Project on Astrophysics Research with Cosmics) maakt gebruik van de belangstelling van jongeren voor dit vakgebied. HiSPARC onderzoekt niet alle bovengenoemde vragen, maar het biedt leerlingen en docenten de mogelijkheid om deel te nemen aan serieus wetenschappelijk onderzoek in de astro- deeltjesfysica. Het onderwerp van onderzoek betreft kosmische stralen met energieën boven de 1015 eV. Dit is 1000 keer meer dan de energie waarmee protonen in 's werelds grootste deeltjes versneller, de 'Large Hadron Collider' bij CERN in Genève, versneld worden. Het mechanisme waardoor kosmische deeltjes zo een enorme energie krijgen is niet bekend. Daarnaast weet men ook niet precies om wat voor type deeltjes het gaat. Hier ligt dus een zeer grote wetenschappelijke uitdaging!

Bent U geïnteresseerd? Hier leest U meer over de vacature. U kunt ook de verslagen uit voorgaande jaren raadplegen.